Od kiedy ograniczone

Załącznik XVII do REACH to unijny wykaz substancji chemicznych objętych ograniczeniami, a jedna pozycja może się stosować w różnych terminach do różnych zastosowań. Pozycja 82, dodana rozporządzeniem Komisji (UE) 2025/1988, ogranicza PFAS w pianach gaśniczych. Weszła w życie 23 października 2025 roku. Odstępstwo dotyczące sprzedaży piany w gaśnicach przenośnych obowiązuje do 23 października 2026 roku (dla pian odpornych na alkohole – do 23 kwietnia 2027 roku). Stosowanie do szkoleń i testów oraz przez publiczne straże pożarne jest dozwolone do 23 kwietnia 2027 roku, stosowanie w gaśnicach przenośnych – do 31 grudnia 2030 roku, ogólny zakaz stosuje się od 23 października 2030 roku, a zakłady Seveso, morskie wydobycie ropy i gazu, okręty wojenne i niektóre statki cywilne mają czas do 23 października 2035 roku. Trudność nie polega na znalezieniu pozycji, lecz na odróżnieniu „wchodzi w życie” od „stosuje się od” i od okresu przejściowego dla jednego zastosowania.

Zbudowaliśmy niewielki system odpowiadający właśnie na takie pytanie. Pobiera rozporządzenia zmieniające z Urzędu Publikacji UE (EU Publications Office) w wersji angielskiej, niemieckiej i polskiej i dzieli je na pozycje, ustępy i punkty, zachowując dokładne brzmienie. Odczytuje z tego brzmienia każdą datę i oznacza każdy punkt jako zakaz, odstępstwo, zwolnienie lub obowiązek. Pytanie w dowolnym z czterech języków jest dopasowywane do ustępu, który je rozstrzyga. Ukraiński, dla którego nie ma tekstu UE, jest dopasowywany międzyjęzykowo i wypada najsłabiej z czterech języków: poprawną odpowiedź dostała mniej więcej połowa naszych pytań po ukraińsku, a wśród błędnych była odpowiedź na ukraińską wersję pytania z naszego filmu – dlatego w filmie pytanie pada po niemiecku. Następnie warstwa reguł odczytuje wybraną datę: jeszcze nie w załączniku, dozwolone do określonego dnia, odstępstwo wygasło, jeszcze się nie stosuje albo stosuje się.

Odpowiedzią jest numer ustępu, jego status w tym dniu oraz brzmienie tego ustępu po angielsku, niemiecku i polsku. Nic w niej nie jest parafrazowane. W przypadku pytań, których załącznik nigdy nie rozstrzyga i dla których napisaliśmy reguły (kary, metody badań, koszty, egzekwowanie, prawo innych państw), odpowiedź mówi o tym wprost i wskazuje, gdzie szukać. Każdy zaindeksowany ustęp porównaliśmy słowo po słowie z tekstem skonsolidowanym w EUR-Lex z 22 czerwca 2026 roku. To porównanie ujawniło sprostowania i zmianę z 2026 roku, których nie widać w pierwotnych aktach, i indeks je teraz uwzględnia. Teksty skonsolidowane mają charakter dokumentacyjny i nie są autentycznym tekstem prawnym, a całość nie stanowi porady prawnej.